پژوهشنامه خراسان بزرگ

پژوهشنامه خراسان بزرگ

تحلیل محتوای کیفی قوانین و مقررات بازآفرینی شهری در راستای حل مسائل بافت‌های ناکارآمد شهری (نمونه موردی: محلات انصار و اروند کلانشهر مشهد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 -دانشجوی دکتری تخصصی شهرسازی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد - کارشناس شهرسازی مرکز تحقیقات معماری و شهرسازی امام رضا (ع)
2 دانشیار گروه شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه ازاد اسلامی، مشهد، ایران.
چکیده
رشد شتابان شهرنشینی، به تشدید ضرب‌آهنگ فرسودگی و ناکارآمدی بافت‌ها و محلات شهری و ظهور پیچیدگی‌ها و عدم قطعیت سیستم‌های شهری انجامید. «بازآفرینی شهری» در قرن 21 به‌عنوان متأخرین و پذیرفته‌ترین رویکرد مداخله در این بافت‌ها اهمیتی انکارناپذیر یافت و قوانین شهری نیز شیوه اعمال قدرت برای تغییر و بازآفرینی را تعریف نمودند. لذا پژوهش به مرور قوانین و مقررات بازآفرینی شهری در راستای رفع شبکه مسائل بافت‌های فرسوده و ناکارآمد (محلات انصار و اروند) طبق رویکرد تحلیل محتوای کیفی پرداخته که در گام اول: تحلیل مضامین مطالعات میدانی شناخت وضع موجود و جداول سوات مستحصل از آن به‌صورت هدفمند بررسی شد و پس از غربالگری نهایی، 18خردمقوله‌ (مهم‌ترین شبکه مسائل) در ذیل شش مقولۀ میانی مستخرج از محورهای برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در راستای مقوله اصلی «بازآفرینی شهری» کدگذاری گردید، سپس در گام دوم محتوای متون پرکاربردترین قوانین و مقررات ملاک عمل سازمان بازآفرینی شهری ایران شناسایی، کدگذاری تحلیل شد و مضامین کلیدی و راهبردی در ذیل هر یک استخراج گردید؛ در نهایت در گام سوم ماتریسی برگرفته از ادغام گام‌های اول و دوم تشکیل شد و اثرگذاری هر مضمون کلیدی و راهبردی در رفع شبکه مسائل محلات مورد بررسی قرار گرفت. مهم‌ترین و اثرگذارترین قوانین و مقررات در راستای رفع شبکه مسائل محلات انصار و اروند به‌ترتیب عبارتند از: «سند ملی راهبردی احیاء، بهسازی، نوسازی و توانمندسازی بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری»، «قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران»، «آیین‌نامه اجرایی برنامه ملی بازآفرینی پایدار شهری».
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Qualitative Content Analysis of Urban Regeneration Laws and Regulations in Addressing the Issues of Inefficient Urban Fabrics (Case Study: Ansar and Arvand Neighborhoods of Mashhad Metropolis)

نویسندگان English

malihe salahi 1
Sanaz Saidi Mofrad 2
1 - Ph.D. student in urban planning, Islamic Azad University, Mashhad branch - urban planning expert of Imam Reza (AS) Architecture and Urban Planning Research Center
2 Associate Professor of Urban Planning Department, Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, Mashhad, Iran
چکیده English

رشد شتابان شهرنشینی، به تشدید ضرب‌آهنگ فرسودگی و ناکارآمدی بافت‌ها و محلات شهری و ظهور پیچیدگی‌ها و عدم قطعیت سیستم‌های شهری انجامید. «بازآفرینی شهری» در قرن 21 به‌عنوان متأخرین و پذیرفته‌ترین رویکرد مداخله در این بافت‌ها اهمیتی انکارناپذیر یافت و قوانین شهری نیز شیوه اعمال قدرت برای تغییر و بازآفرینی را تعریف نمودند. لذا پژوهش به مرور قوانین و مقررات بازآفرینی شهری در راستای رفع شبکه مسائل بافت‌های فرسوده و ناکارآمد (محلات انصار و اروند) طبق رویکرد تحلیل محتوای کیفی پرداخته که در گام اول: تحلیل مضامین مطالعات میدانی شناخت وضع موجود و جداول سوات مستحصل از آن به‌صورت هدفمند بررسی شد و پس از غربالگری نهایی، 18خردمقوله‌ (مهم‌ترین شبکه مسائل) در ذیل شش مقولۀ میانی مستخرج از محورهای برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در راستای مقوله اصلی «بازآفرینی شهری» کدگذاری گردید، سپس در گام دوم محتوای متون پرکاربردترین قوانین و مقررات ملاک عمل سازمان بازآفرینی شهری ایران شناسایی، کدگذاری تحلیل شد و مضامین کلیدی و راهبردی در ذیل هر یک استخراج گردید؛ در نهایت در گام سوم ماتریسی برگرفته از ادغام گام‌های اول و دوم تشکیل شد و اثرگذاری هر مضمون کلیدی و راهبردی در رفع شبکه مسائل محلات مورد بررسی قرار گرفت. مهم‌ترین و اثرگذارترین قوانین و مقررات در راستای رفع شبکه مسائل محلات انصار و اروند به‌ترتیب عبارتند از: «سند ملی راهبردی احیاء، بهسازی، نوسازی و توانمندسازی بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری»، «قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران»، «آیین‌نامه اجرایی برنامه ملی بازآفرینی پایدار شهری».

کلیدواژه‌ها English

Urban regeneration
laws and regulations
inefficient urban fabrics
content analysis
Mashhad

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 12 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 17 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 17 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 23 آذر 1404