شکل بندی فضاهای شهری در نتیجه رواج مد و فعالیتهای مرتبط با آن( تحلیلی از انتشار فضایی آرایشگاههای زنانه در منطقه 10 شهر مشهد)

نوع مقاله : تاریخ شهرسازی خراسان بزرگ

نویسندگان

1 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده ادبیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده ادبیات ،دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

طی سال‌های اخیر با گسترش مد، عرصه‏های بیشتری از فضای شهرها به فعالیت‌های مرتبط با آن اختصاص‌یافته، اما کمتر مطالعه‏ای به بررسی ابعاد فضایی آن پرداخته است. از این‌رو، مطالعه حاضر به دنبال آن است تا در چارچوب تئوری انتشارفضایی پراکنش آرایشگاه‌های زنانه را به‌عنوان وجهی از فعالیت‌های مرتبط با مد به شکل ویژه در منطقه ۱۰ شهر مشهد را موردبررسی قرار دهد. شیوه مطالعه، تحلیلی و مبتنی بر مدل‌های آنالیز فضایی همچون الگوهای تراکمی و مدل‌های خودهمبستگی فضایی است. علاوه‏ بر این بهره‏گیری از مکعب‌های زمانی-فضایی، ویژگی خاص این مطالعه است. متغیرهای پژوهش شامل موقعیت فضایی آرایشگاه‌ها، تاریخ تأسیس و همچنین ویژگی‌های جمعیتی زنان منطقه (شامل تعداد مطلق جمعیت، زنان مجرد، زنان مطلقه، زنان ‏با فوت همسر، زنان شاغل، زنان بیکار و زنان ‏ازدواج‏کرده) است. نتایج بیانگر کاهش نسبت جمعیت منطقه از ۵۷ هزار نفر در 1375ش به ۶۲۸ نفر در ۱۳۹۸ش در مقابل هر آرایشگاه بود. همچنین الگوی تراکمی و مدل‌های خودهمبستگی فضایی، انتشار گسترشی و شدت الگوی خوشه‏ای آرایشگاه‌ها را در منطقه به تصویر کشید. استفاده از مکعب‌های زمانی-فضایی، الگوی غالب نوسانی داغ آرایشگاه‌ها در طول زمان را نشان داد که مبین استقرار لکه‏های داغ بر روی لکه‏های سرد تاریخی است. نتایج تکمیلی در این زمینه بیانگر عدم ارتباط ویژگی‌های جمعیتی زنان با موقعیت هسته‏های تراکمی آرایشگاه‌ها در منطقه است. این امر توجه به عامل همسایگی در استفاده از آرایشگاه‌ها توسط ساکنین را به چالش می‏کشاند. از این‌رو، پیشنهاد ویژه ‌این مطالعه توجه به اثرات کالبدی و معنایی متأثر از رواج الگوی مصرف و تکثرگرایی درنتیجه فعالیت این‌گونه خدمات و آگاهی از ویژگی‌های رفتاری مصرف‏کنندگان در تعیین شعاع عملکردی کاربری‌های خدماتی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reshaping urban spaces as a result of the prevalence of fashion and related activities; An analysis of the spatial distribution of hairdressing salons in District 10 of Mashhad

نویسندگان [English]

  • Mostafa Amirfakhrian 1
  • Najmeh Gholami 2
1 Assistant Professor, Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Literature, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Graduate of the Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Literature, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده [English]

Although in recent years, with the spread of fashion, more areas of urban space have been allocated to related activities, but few studies have examined its spatial dimensions. Therefore, the present study seeks to examine the distribution of hairdressing salons as an aspect of fashion-related activities, especially in the 10th district of Mashhad, in the framework of the theory of "spatial diffusion". The study method is analytical and based on spatial analysis models such as density patterns and spatial autocorrelation models. In addition, the use of space-time cubes is a special feature of this study. Research variables include the spatial location of hairdressers, the date of establishment, as well as the demographic characteristics of women in the district (including absolute population, single women, divorced women, widows, employed women, unemployed women, and married women). The results showed that the population ratio of the region decreased from 57,000 in 1996 to 628 in 2019 in front of each hairdressing salons. it also illustrated the density pattern and models of spatial autocorrelation, the "expansion diffusion" and the intensity of the "cluster pattern" of hairdressers in the area. Use of space-time cubes; Showed the prevailing pattern of " Oscillating hot " hairdressers over time. Which indicates the establishment of hot spots on cold historical spots. Additional results in this regard indicate that the demographic characteristics of women are not related to the location of dense hairdressing centers in the region. This challenges the attention to the neighborhood factor in the use of hairdressers by residents. Therefore, the special proposal of this study is to pay attention to the physical and semantic effects affected by the prevalence of consumption patterns and pluralism as a result of the activity of such services and awareness of consumer behavioral characteristics in determining the functional radius of service uses.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hairdressers
  • Fashion Spatial Diffusion
  • Mashhad
  • Time-Space Cube
پوراحمد، ا. و شماعی پور، ع. (1380). «توسعه فیزیکی شهر یزد و تاثیر آن بر ساختار جمعیت بافت قدیم شهر». نامه علوم اجتماعی. (شماره 18)، 3-32.
پورنصیری، ث. (1394). «بررسی عوامل مؤثر بر گرایش زنان به مد و آرایش». اولین همایش ملی راهکارهای توسعه و ترویج علوم تربیتی، روانشناسی ، مشاوره و آموزش در ایران. کرمان: دانشگاه شهید باهنر کرمان.
رفعت‌جاه، م. (1386). «هویت انسانی زن در چالش آرایش و مد». مطالعات راهبردی زنان. (شماره 38)، 135-179.
شکویی، ح. (1373). دیدگاه‌های نو در جغرافیای شهری. تهران: سمت.
شهابی، م. (1392). صنعت-فرهنگ ظاهر آرایی و زیباسازی بدن در ایران. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
عباس‌زاده، م. (1391). «مطالعه جامعه‌شناختی گرایش به زیبایی با عمل جراحی پلاستیک و عوامل مرتبط با آن». جامعه شناسی کاربردی. (شماره 47)، 123-140.
فرخ‌نیا، ر. (1390). بررسی تاثیر فضای مجازی اینترنت بر مدگرایی. مطالعات فرهنگی و ارتباطات. (شماره 22)، 95-118.
فرید، ی. (1391). جغرافیا و شهرشناسی. تبریز: دانشگاه تبریز.
کیانی، م. (1392). «عوامل اجتماعی-اقتصادی موثر بر میزان استفاده از لوازم آرایش». پوست و زیبایی. (شماره 1)، 1-9.
محمدمیرزایی، و. (1389). رسانه ای شدن مد و سبک زندگی. تهران: دانشگاه تهران.
مقصودی، س. (1392). «بررسی عوامل مؤثر بر گرایش زنان و دختران دانشجو به آرایش چهره (مورد مطالعه: دانشگاه‌های شهر کرمان)». مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران. (شماره 2) 295-314.
یاقوتی، س. (1398). «استراتژی توسعۀ اقتصاد فرهنگی صنعت مد در ایران». باغ نظر. (شماره 80)، 63-74.
Beaudoin, P. (2003). "Fashion innovativeness, fashion diffusion and brand sensitivity among adolescents". Fashion Marketing and Management. (vol 7(, 23-30.
Atik, D. (2013). "Fashion creation and diffusion: The institution of marketing". Journal of Marketing Management. (vol 7), 1-25.
Cliff, A. (1981). Spatial Diffusion: An Historical Geography of Epidemics in an Island Community. Cambridge: Cambridge University Press.
Copercini, M. (2015). "Place of creation and place of production: spatial dimensions of the berlin fashion-design production network". Quaestiones geographicae. (vol 34), 75-85.
Crane, D. (1999). "Diffusion Models and Fashion: A Reassessment". American Academy of Political and Social Science. (vol 1).
Gatignon, H. (1989). "Modeling Multinational Diffusion Patterns: An Efficient Methodology". Marketing Science. (vol 8), 231-247.
Haggett, P. (1996). Geography A Modern Synthesis. Tehran: Samt.
Hauge, A. (2009). "The Spaces and Places of Swedish Fashion". European Planning Studies. (vol 17), 529-547
Hebdige, D. (1979). Subculture: The meaning of style. London: Methuen.
Ji Yeon, Y; and L. Keumsook. (2013). "Spatial Distribution Characteristics of Fashion Industries and the Interrelationships among Functional Sectors of Fashion Production in the Seoul Metropolitan Area". Journal of the Economic Geographical Society of Korea. (vol 16), 1-16.
King, C. W. (1963). Fashion adoption: A rebuttal to the “trickle-down” theory. In S A. Greyser (Ed.), Towards Scientific Marketing. Chicago: American Marketing Association.
Mlatsheni, C; and S.Rospabé. (2002). An Analysis of the Spatial Distribution of the Clothing and Textile Industry in SADC. Working Papers 02065, University of Cape Town, Development Policy Research Unit.
Park, S; and K. Lee. (2021). "Examining the Impact of E-Commerce Growth on the Spatial Distribution of Fashion and Beauty Stores in Seoul". Sustainability (Vol 9), 51-85.
Reilly, A. (2012). Fashion as a dynamic process. In S. A. Miller-Spillman, A. Reilly, & P. Hunt-Hurst (Eds.), The meanings of dress. London: Bloomsbury.
Simmel, G. (1904). Fashion. International Quarterly. (vol 10), 130-155.
Williams, S; and E. Currid-Halkett. (2011). The Emergence of Los Angeles as a Fashion Hub: A Comparative Spatial Analysis of the New York and Los Angeles Fashion Industries. Urban Studies. (vol 48), 1-24.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 01 خرداد 1401
  • تاریخ دریافت: 28 تیر 1400
  • تاریخ پذیرش: 16 خرداد 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 16 خرداد 1401