دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) پژوهشنامه خراسان بزرگ 2251-6131 5 16 2014 10 23 جغرافیای تاریخی ولایت فرغانه 137775 FA محمد حسن رازنهان محمد بیطرفان Journal Article 2017 01 18 جغرافیای تاریخی پژوهش میان‌رشته‌ای تاریخ و جغرافیاست که جهت تحقیقات میدانی و آمایش سرزمینی از درجه اعتبار فراوانی برخوردار است. در این روش بررسی سیر جغرافیایی در میانه تحولات تاریخی، اهمیت زائدالوصفی دارد و هدف از آمیزش این دو رشته، ایجاد الگو و روشی منطبق و سازگار با پژوهش‌های جدید است تا تحولات منطقه‌ جغرافیایی خاص را در دوره تاریخی بررسی کند. لذا در این نوع پژوهش تاریخ از معاصربودن برخوردار است و اهمیت آن به خاطر چارچوب کاربردی آن، بسیار است. ولایت فرغانه پیش از گسست و پارگی خراسان بزرگ در دوره‌های تاریخی مختلف، یکی از مهم‌ترین ولایات این اقلیم به‌حساب می‌آمد. به گفته برخی جغرافیانویسان قرن 4ق، این ولایت یکی از کوره‌های بزرگ خراسان و جزو چهارم سرزمین فوق محسوب می‌شد. یافته‌های پژوهش حاکی از این است که رشد شهرهای ولایت‌های فرغانه در دوران اسلامی به نسبت نزدیکی به حکومت مرکزی، حاشیه جاده­های تجاری و پیشرفت کشاورزی وابسته بوده است. رشد کشاورزی در این منطقه مرهون نظام آبیاری پیشرفته‌ای معروف به «نظام فرغانه» بود. همچنین در حوزه تجارت صادرات پنبه و برده در دوره‌های تاریخی مختلف یکی از عوامل رشد و پیشرفت منطقه محسوب می‌شده است. روی‌هم‌رفته این جستار بر آن است تا با روش توصیفی- تحلیلی، برآیند کلی از ساخت‌ها و ویژگی‌های جغرافیای، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی منطقه به دست دهد.   https://jgk.imamreza.ac.ir/article_137775_6a4a97abb2f8e05466fac055741f35d3.pdf