دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) پژوهشنامه خراسان بزرگ 2251-6131 5 17 2015 01 21 کاربست آمایش سرزمین در مدیریت قلمروهای مرزی (نمونه‌ی موردی؛ شهرستان‌های مرزی خراسان جنوبی) 137734 FA مصیب قره‌بیگی دانشگاه خوارزمی تهران افشین متقی دانشگاه خوارزمی تهران حسین ربیعی دانشگاه خوارزمی تهران Journal Article 2017 01 18 آمایش سرزمین به­عنوان یکی از گرایش­های نوپا در سازماندهی سیاسی فضا شناخته می­شود. ماهیت بنیادی این گرایش، ترکیب روش­های اقتصادی، سیاسی و برنامه­ریزی است. آمایش به سبب تاکید بر مدیریت سیاسی- جغرافیایی فضا، نوعی رویکرد کُل­نِگر به­شمار می­آید. آمیختگی این رویکرد با برنامه­ریزی فضایی، مدیریت فضا در یک قلمرو مشخص را سازمان­یافته­تر و عینی­تر می­کند. بر این پایه، به­کارگیری شاخص­های آمایشی در مدیریت قلمروهای مرزی، تا اندازه­ی زیادی می­تواند چالش­های مرزی را شناسایی و راهکارهای واقع­گرایانه را برای مدیریت آن ارائه کند. قلمروهای مرزی به سبب اهمیت ژئوپلیتیکی خود، به­ویژه در ایران، همواره جلوه­گاهی از توانمندی یا ناکارامدی مدیریت کلان و ملی را نمایان می­سازد. به­نظر می­رسد که بخش قابل توجهی از ناکارامدی در مدیریت مرزهای ایران، به­ویژه مرزهای شرق کشور، به سبب نبود رویکرد آمایشی باشد. از این روی، پژوهش حاضر با روش علی-مقایسه­ای به بررسی آمایشی چهار شهرستان مرزی استان خراسان جنوبی، شامل شهرستان­های نهبندان، درمیان، زیرکوه و سربیشه پرداخته است. برای بررسی وضعیت آمایشی این شهرستان­ها با رویکرد امنیت و توسعه­ی پایدار، توزیع 23 شاخص از شاخص­های توسعه شامل شاخص­های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، بهداشتی و زیرساختی در سطح شهرستان­های مذکور مطالعه شده است. مفروض اصلی این پژوهش این است که میان اقتصاد فضا و وضعیت امنیتی هر منطقه، رابطه وجود دارد. برپایه­ی نتایج این تحقیق، به­نظر می­رسد که ناهمگنی و توزیع نامطلوب شاخص­های توسعه در شهرستان­های مرزی استان خراسان جنوبی، بستر مناسبی برای گسست­های امنیتی ایجاد می­کند و به دلیل، فرامقیاس بودن مسئله­ی امنیت، گسست امنیتی در مقیاس محلی، دامنه­ی خود را به مقیاس ملی خواهد رساند. https://jgk.imamreza.ac.ir/article_137734_56c76b398f19c68bf3d726d0b25bcd7c.pdf