دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 5 18 2016 03 07 بررسی تحلیلی شورش حاکم ایالت قندهار در دوره شاه‌صفی اول 23 11 FA سید ولی‌اله موسوی دانشگاه آزاد اسلامی نجف‌آباد محمدکریم یوسف جمالی دانشگاه آزاد اسلامی نجف‌آباد احمد کامرانی فر دانشگاه آزاد اسلامی نجف‌آباد 2017 01 18 ایالت قندهار در قرن دهم و یازدهم هجری به دلیل موقعیت استراتژیکی همواره در سیاست و روابط پادشاهان صفوی و هند از اهمیت و جایگاه ممتازی برخوردار بود. این ایالت به واسطه‌ی قرار گرفتن بر سر راه‌‌های منتهی به کابل و هرات نه تنها اهمیت نظامی و دفاعی داشت بلکه یک پایگاه مهم بازرگانی و تجاری به شمار می‌رفت و به دلیل عبور و مرور کاروان‌های تجاری و بازرگانی، قندهار یک منطقه تجارت زمینی میان ایران و هند تبدیل شده بود و به دنبال آن وظیفه حاکم این ایالت را سنگین می‌نمود. زیرا تردد و رفت و شد کاروان‌های بزرگ تجاری و بازرگانی نیاز به امنیت جانی و مالی و حراست از مسافران و کالاهای آن کاروانیان داشت تا از تعرض و تعدّی غارتگران در امان باشند.   شورش حاکم ایالت قندهار در سال 1047 هـ .ق در دوره شاه صفی اول (1052- 1038 هـ .ق) و جدایی ایالت قندهار از ایران و الحاق آن به دولت گورکانی هند، از حوادث بسیار مهم دوران زمامداری این پادشاه به شمار می‌رود.شورش حاکم ایالت قندهار(علیمردان خان زیک) نتیجه سیاست خشن شاه صفی در براندازی حاکمان و رجال دولتی پیشین و اختلاف و رقابت داخلی قدرت دربار صفوی بود که در این میان ملاحظات استراتژیکی این ایالت، غرور، قدرت‎طلبی و انگیزه‌های شخصی علیمردان‌خان حاکم آن ایالت، در تصمیم به شورش را نباید نادیده گرفت.در این مقاله ضمن بررسی اهمیت ایالت قندهار در دوره صفویه، علل و انگیزه‌های شورش حاکم آن ایالت، سرنوشت شورش، و نقش شورش در مناسبات ایران و هند و نهایتاً پیامدهای آن در دوره‌ی شاه صفی اول مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/23/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 5 18 2016 03 07 تحلیلی بر‌نقش وجایگاه کَنارَنگیان طوس‌در دورۀ ساسانی وآغاز دوران اسلامی 32 25 FA حسین کوهستانی دانشگاه تربیت مدرس جواد نیستانی دانشگاه تربیت مدرس سید مهدی موسوی کوهپر دانشگاه تربیت مدرس میثم لباف خانیکی دانشگاه تهران 2017 01 18 اطلاعات ما از شهر طوس و پیشینۀ تاریخی آن در حال حاضر بیشتر منحصر به دوران اسلامی به ویژه قرن چهارم ه. ق به بعد است. با همۀ پشتوانه‌‌های اساطیری و غنای ذهنی تاریخ و مردم ایران زمین دربارۀ طوس، از این شهر در قبل از اسلام کمتر نشانی می‌توان یافت و بیشترین فعالیت‌های علمی صورت گرفته در دهه‌‌های اخیر متمرکز بر شناخت دوران اسلامی شهر بوده‌است. باستان شناسی که باید بیشترین یاری را در این زمینه ارائه دهد تا کنون موفق به یافته‌‌های روشنگری نشده‌است چنان که اندک تحقیقات محققان معاصر در زمینۀ زبان شناختی، کتیبه نگاری و کاوش‌های معدود باستان شناختی اطلاعات کم و ناقصی را وضعیت طوس در دوران تاریخی و به ویژه ساسانیان فراهم کرده‌است همین اطلاعات کم وناقص از دوران تاریخی طوس موجب شده‌است که در بسیاری موارد اسطوره‌ها و حدثیات در تاریخ این شهر جای واقعیات را بگیرد. موقعیت دقیق جغرافیایی شهر طوس دورۀ ساسانی و صدر اسلام در حال حاضر چندان بر ما مشخص نیست اما منابع تاریخی از حضور پر رنگ کنارنگیان یا همان حاکمان شهر طوس در اواخر دورۀ ساسانی خبر می‌دهند. در این مقاله به بررسی وجه تسمیه نام و پیشینه تاریخی کنارنگیان و نحوه تعامل آنان با آخرین پادشاه ساسانی و مواضع ایشان در قبال فتوحات مسلمانان خواهیم پرداخت. در این پژوهش بر استفاده از منابع و متون موثق دورۀ ساسانی و صدر اسلام و فعالیت‌های علمی پژوهشگران معاصر و تجزیه و تحلیل علمی این مطالب و داده‌ها تاکید شده‌است. نتایج این پژوهش به روشنی نشان می‌دهد کنارنگیان دارای مرتب‌های فراتر ازمنصب مرزبان بوده‌اند و این مقام را به صورت موروثی از نسلی به نسلی منتقل کرده‌اند. سابقه این منصب از دوره اشکانی تا قرن پنجم ه. ق قابل بررسی و بویژه نقش آنان در انتقال قدرت از دوره ساسانی به اسلامی در خور تامل است.  "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/24/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 5 18 2016 03 07 بررسی پیشینه، شکل و کارکرد معماری چهارتاقی در خراسان بزرگ (از اوایل دوره ساسانی تا پایان سده چهارم هجری) 45 33 FA میثم جلالی دانشگاه آزاد تهران جواد نیستانی دانشگاه تربیت مدرس 2017 01 18   با توجه به قراین موجود به جرأت می‏توان خراسان را یکی از خاستگاه‏های معماری در منطقه آسیای غربی برشمرد و این ادعا در یادداشت‏ها و مقالات علمی محققانی همچون اسکار روتر، شراتو و آندره گدار قابل بررسی و اثبات است. به عنوان مثال اسکار روتر، خراسان را به‏عنوان خاستگاه فرم چهارتاقی در ایران معرفی می‏کند و این موضوع دور از ذهن نیست، چراکه مورخینی چون مسعودی، استخری و ابن بلخی هم در تألیفات خود از استقرار پرستشگاه‏های متعدد به‏ویژه آتشکده‏ها در شهرها و نواحی مختلف خراسان چون توس، بخارا، سمرقند، نیشابور، قومس، هرات و بلخ گزارش می‏دهند.نگارندگان در این مقاله بر آنند تا به بررسی پیشینه و سیر تحول استفاده از فرم چهارتاقی در خراسان بزرگ از اوایل دوره ساسانی تا سده‏های نخستین اسلامی بپردازند و ضمن بررسی متون تاریخی و جغرافیایی متقدم، از پژوهش‌های جدیدمانند آثار شلوم برژه، بوشارلا، شیپمان، کایم، گدار، هرمان، هوف، وندن‌برگ درباره بناهایی نظیر معبد نوبهار بلخ، آتشکده سرخ کوتل تخارستان، آتشکده مل حیرام ترکمنستان، کاخ دامغان، آرامگاه سامانی و مزار عرب آتا در شهر تیم سمرقند کمال بهره را برده ومورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند داد. "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/25/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 5 18 2016 03 07 اصول توسعه کالبدی حرم مطهر رضوی با تأکید بر تحولات تاریخی قرن نهم هجری قمری 60 47 FA سمیه صدری کیا دانشگاه تربیت مدرس ودانشگاه هنر اسلامی تبریز 2017 01 18 شهر مشهد، با شهادت امام رضا (ع) نزج یافته و سیر تکوین خود را در طول زمان پیموده است. بررسی سیر تکامل کالبدی مجموعه حرم، به عنوان نطفه اصلی پیدایش و گسترش شهر مشهد، نشان دهنده ابعاد و زمینه های مختلف هنری و فنی به کار رفته در شاخص ترین مکان موجودیت یافته در این سرزمین؛ می باشد و تأثیر پذیری سیر تحولات کالبدی آن، از شرایط و زمینه های تاریخی، اجتماعی و فرهنگی را نشان می دهد.شناخت سیر تکوین تاریخی این مجموعه مذهبی و فرهنگی ِعظیم و یکپارچه، که همچنان به عنوان مجموعه ای زنده و پویا، فرآیند توسعه و گسترش کالبدی خود را می پیماید، امری ضروری می باشد چراکه آشنایی با پیشینه معماری حرم و نحوه توسعه آن، می تواند در حفاظت، مقاوم سازی و توسعه کنونی مورد استفاده قرار گیرد. با توجه به اهمیت موضوع و عدم وجود مطالعات فراگیر در این زمینه، نگارنده با انجام پژوهشی بنیادین، که به روش توصیفی ـ تحلیلی انجام یافته، به بررسی سیر تحولات تاریخی و استخراج و تبیین تحولات ساختاری مجموعه حرم، با توجه به متون معتبر، پرداخته است.مقاله حاضر به ارائه نتایج تحقیق، در قرن نهم هجری، به مثابه آغاز دوران توسعه عظیم مجموعه،  به عنوان نمونه ای موردی می پردازد. بدین منظور با استناد به مطالعات کتابخانه ای و میدانی، در ابتدا به تغییرات و تحولات تاریخی صورت پذیرفته و زمینه ها و عوامل موثر در تکوین کالبدی مجموعه اشاره شده و بر این اساس نحوه گسترش مجموعه به صورت تصویری بازنمایی شده است، سپس با تدقیق در نحوه گسترش مجموعه، اصول و مبانی مورد توجه درتوسعه، تدوین شده است. "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/26/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 5 18 2016 03 07 تاثیر مولفه های کالبدی بر احساس امنیت در فضاهای عمومی (محله آبکوه شهرمشهد) 79 61 FA محمد رحیم رهنما دانشگاه فردوسی مشهد نگار حسینیان دانشگاه فردوسی مشهد 2017 01 18 در فرآیند رشد سریع شهری، برخی روستاها واقع در پیرامون شهر بدون تغییر در کالبدشان، در بافت شهری مستحیل می گردند. عدم انطباق فرم و عملکرد در بافت چنین محلاتی منجر به شکل گیری فضاهای عمومی ناموفق شده که زمینه ساز احساس عدم امنیت می باشد. اهیمت و ضرورت تحقیق بر این پایه استوارست که بهبود ویژگی های کالبدی فضاهای عمومی در بافتهاي روستايي مستحيل در شهرها می تواند منزلت اجتماعی را به واسطه ی افزایش احساس امنیت ارتقا دهد. هدف اصلی این پژوهش، سنجش رابطه بين مولفه های كالبدي و احساس امنیت در فضاهای عمومی بر مبنای جنسیت در محله آبکوه مشهد مي باشد. جامعه آماری مشتمل بر افراد ساکن و رهگذر از استخوابندی اصلی محله می باشد و حجم نمونه برابر با 73 نفر در نظر گرفته شده است. روش تحقيق توصيفي- تحليلی بوده و تحلیل داده ها با ترکیب روشهاي آزمون خی - دو پیرسون و اسپیرمن در چارچوب کمی انجام شده است. احساس امنیت به عنوان متغیر وابسته و مولفه های کالبدی نظیر نفوذپذیری، عقب نشینی در بافت و انحنا در مسیر به عنوان متغیرهای مستقل مدنظر قرار گرفته اند. نتایج پژوهش نشان می دهد که احساس امنیت با بالاترین درجه همبستگی معكوس به ترتیب با متغیرهای نزدیکی تقاطع ها، عقب نشینی ها و جلوآمدگی در بافت و عرض کم محور رابطه معناداری دارد. لذا می توان با اقدامات کالبدی، در بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری، احساس امنیت را به مناطقی که روزگاری بخش مهمی از هویت شهرها را تشکیل می داده اند، باز گرداند. "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/27/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 5 18 2016 03 07 تاریخ¬یابی دَرِ مسجد بالاسر آستان قدس رضوی براساس مطالعه تطبیقی ویژگی¬های کتیبه¬، نقش و ساخت آن با آثار شاخص چوبی و کاشی تزیینات معماری خراسان1 92 81 FA علیرضا شیخی دانشگاه هنر تهران احمد تندی دانشگاه هنر تهران 2017 01 18 در میان آثار تاریخی چوبی مجموعه حرم رضوی، دَرِ دو لنگه­ای در اداره حفاظت و مرمت آستان قدس نگهداری می­شود که سابقا متعلق به مسجد بالاسر بوده و به لحاظ زیبایی و فنی دارای ارزش فراوانی است. هرچند این دَر، دارای کتیبه تاریخی نیست، اما کتیبه روی چهارچوب آن حاوی نام حامی ساخت آن است که به تعمیر مسجد دستور داده است. مقاله حاضر می­کوشد با تکیه بر اطلاعات کتیبه­ای، فنی و هنری، تاریخ این اثر را مشخص کند. با مطالعات تطبیقی در اسناد و مدارک تاریخی درباره هویت و نام حامی تعمیر مسجد بالاسر، فرضیه این پژوهش بر این امر بنیان گرفته است که ساخت اثر مذکور به دوران شاهرخ تیموری برمی­گردد. بررسی­ تطبیقی عناصر تزیینی و کتیبه­های روی دَرِ مذکور با آثار شاخص کاشیکاری و چوب دوره تیموری در خراسان، شباهت­هایی را بین این آثار نمایان ساخت که از جمله این آثار عبارتند از: کاشیکاری مسجد گوهرشاد، مسجد شاه، مدرسه غیاثیه خرگرد و آرامگاه شیخ ابوبکر تایبادی و منبت کاری دَرِ مسجد جامع ازقد در طرقبه، صندوق موزه ویرانی مشهد، دَرِ مدرسه بالاسر و ضریح امامزاده محروق نیشابور.مقاله به روش توصیفی، تطبیقی و تحلیلی در دو بخش تدوین یافته است: ابتدا بررسی اثر و تطبیق اطلاعات حاصل از آن با اسناد و مکتوبات تاریخی و دوم بررسی تطبیقی عناصر تزیینی وابسته به معماری در حوزه چوب و کاشی در آثار شاخص دوره شاهرخ تیموری.گردآوری اطلاعات عمدتا بر شیوه میدانی استوار بوده است. "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/28/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 5 18 2016 03 07 بررسی ژئواکونومی دریای خزر (مطالعه موردی خاویار) 105 93 FA علیرضا نجفی دانشگاه علوم انتظامی حجت الله پاشاپور واحد علوم و تحقیقات 2017 01 18 اهمیت دریای خزر علاوه بر مسائل استراتژیک و ذخایر عظیم نفتی به خاطر وجود گونه های با ارزش اقتصادی ماهیان خاویاری موجب موقعیت ممتاز و منحصر به فرد این دریا در جهان شده است. تا قبل از فروپاشی شوروی سابق در سال 1991 حدود 90 درصد خاویار دنیا از دریای خزر تأمین می گردید. در حال حاضر به جهت وجود مشکلات مدیریتی بین کشورهای حاشیه دریای خزر میزان صادرات خاویار به صورت چشمگیری کاهش پیدا کرده است. ارزش اقتصادی صادرات خاویار و میزان ارزآوری این محصول در مقایسه با سایر منابع طبیعی بسیار زیاد بوده، به طوری که برابر آمار، ارزش صادرات یک کیلوگرم خاویار برابر شانزده بشکه نفت می باشد. در این خصوص بررسی همه جانبه و استراتژیک آن در قالب نقاط قوت و ضعف همچنین فرصت ها و تهدیدهای موجود و رفع موانع و مشکلات مربوطه به عنوان یک فاکتور اقتصادی اجتناب ناپذیر می نماید. در این پژوهش تلاش شده ضمن تحلیل مفهوم ژئواکونومی و تأثیر آن بر خاویار؛ عمده برنامه ریزی های انجام شده در طول برنامه چهارم توسعه، با روش تحلیل استراتژیک SWOT بررسی و میزان تحقق آن با برنامه چهارم توسعه مقایسه و پیشنهادهای راهبردی ارائه گردد.براساس نتایج حاصله موقعیت خاویار دریای خزر بعنوان یک فاکتور اقتصادی در وضعیت تدافعی خفیف و نیل به شرایط مطلوب آن برای پنج سال آتی در وضعیت پیشروخفیف برآوردگردید. درصد تحقق پیش بینی صید و استحصال خاویار در پایان برنامه چهارم توسعه از 200 تن برآورد صورت گرفته میزان 3/59 تن بوده که درصد تحقق آن 3/28 درصد می باشد. همچنین از تعداد 174 میلیون عدد بچه ماهی خاویاری پیش بینی شده برای بازسازی ذخایر تعداد 5/56 میلیون عدد تولید که درصد تحقق آن 8/33 درصد بوده است. "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/29/pdf_1