دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 5 19 2016 11 27 بازآموزی از طراحی فضاهای شهری کهن خراسان در طراحی فضاهای شهری جدید 28 11 FA آزاده جلالی محمدرضا پورجعفر استادتمام گروه شهرسازی دانشگاه تربیت مدرس تهران احسان رنجبر استادیار گروه طراحی شهری دانشگاه تربیت مدرس تهران 2017 01 18  شهرها، فضاهای شهری و آثار برجسته ای در طول تاریخ پرفراز و نشیب ایران و دوره‌های تاریخی مختلف شکل گرفته‌اند که برخی از آن‌ها تا کنون حفظ شده‌اند. بسیاری از این شهرهای تاریخی بیان کننده‌ی گنجینه‌ای از اصول و قواعد طراحی شهری می‌باشند. طراحی در توسعه ‌های جدید شهری باید با توجه به اصول شکل گیری شهرهای تاریخی و فضاهای شهر ایرانی باشد. هم چنین فهم درست تجربیات گذشته و اندیشه‌های جهانی در هویت بخشی به فضاهای شهری جدید موثر است. خراسان دوره‌های متعددی از نمود شهرسازی و معماری داشته و در آن شهرهای مهمی شکل گرفته‌است. شهرهایی با آموزه‌های بسیاری در طراحی شهری آن‌ها که از گذشته به ارث رسیده ‌اند. بنابراین در توسعه‌های جدید شهری و طراحی فضاهای شهری جدید در خراسان می‌توان با بهره گیری از اصول طراحی شهری استخراج شده از فضاهای کهن و تاریخی به آن ‌ها هویت خاص بخشید. پژوهش حاضر با هدف استخراج اصول طراحی از مطالعه فضاهای شهری در شهرهای کهن و تاریخی خراسان و بازآموزی از آن‌ها در طراحی‌های جدید صورت گرفته‌است. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی به بیان تعاریف و ادبیات موضوع در زمینه فضاهای شهری، اصول طراحی بر اساس دیدگاه صاحب نظران پرداخته‌ است. سپس با روش تاریخی-اسنادی، برخی از مهمترین شهرهای کهن خراسان رضوی (مشهد، نیشابور و سبزوار) و فضاهای شهری آن‌ها تحلیل شده ‌است، تا قواعد طراحی شهری هریک استخراج شوند. نتیجه حاصل به صورت گونه‌بندی فضاهای شهری، اصول عملکردی و ماهیت فرمی مستخرج از تحلیل فضاهای شهری می‌باشد. "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/16/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 5 19 2016 11 27 بررسی عوامل مؤثر بر تمایل رفتاری مردم مشهد نسبت به سنت وقف (مطالعه موردی: منطقه ثامن مشهد) 44 27 FA سیدمرتضی غیور باغبانی دانشگاه بین المللی امام رضا (ع)، امید بهبودی گروه مدیریت دانشگاه بین المللی امام رضا (ع) احسان مرکزی امیدوار مدیریت اماکن متبرکه مذهبی دانشگاه بین المللی امام رضا (ع) 2017 01 18 تحقيق و كنكاش در خصوص وقف نشان مي‌دهد كه احكام حقوقي و به­ويژه رواج فرهنگ وقف در اسلام بحث مهم و گسترده‌اي است. از سوي ديگر نقش وقف به عنوان يك امر مدني برخواسته از معارف و فرهنگ والاي اسلامي در توسعه اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي و سامان بخشي به مسايل و مشكلات جامعه بر كسي پوشيده نيست و در اين ميان عملكرد مطلوب نهادهاي متولي و دست‌اندركار تأثير بسزايي در برخورداري جامعه از اثرات مختلف موقوفات مردمي و تمایل به مشاركت بيشتر آنان در اين امر دارد. هدف از انجام پژوهش حاضر بررسي عوامل مؤثر بر تمايل رفتاري مردم مشهد نسبت به سنت «وقف» می­باشد، که به منظور سنجش تمایل رفتاری از مدل رفتار برنامه­ریزی­شده آیزن (1975) استفاده شده است. اين پژوهش از حیث ماهیت، كاربردي[1] و از لحاظ نحوه گردآوری داده ها ازنوع توصیفی[2]- پیمایشی[3]- مقطعی[4] است. جامعه­ی آماری پژوهش، شهروندان ساکن در منطقه­ی ثامن مشهد هستند. با توجه به نامحدود بودن جامعه آماری، بر اساس جدول مورگان[5] جامعه نمونه با حجم 384 نفر تعیین شده که با استفاده از شیوه­ی نمونه­گیری احتمالی (تصادفی)ساده[6] مورد بررسی قرار گرفته‌اند. در مجموع از میان پرسشنامه‌های توزیع­شده 387 پرسشنامه سالم گردآوری شد. نتایج تجزیه و تحلیل آزمون معادلات ساختاری با استفاده از نرم­افزار Smart PLS حکایت از تأیید فرضیه­های پژوهش دارد. نتایج نشان دادند که نگرش کلی، هنجارذهنی و کنترل رفتاری ادارک­شده­ی شهروندان منطقه ثامن به طور معنی­داری با تمایل رفتاری­شان نسبت به سنت حسنه وقف در ارتباط می­باشد. میزان ضریب مسیر نگرش، هنجارذهنی و کنترل رفتارادراک شده به تمایل رفتاری به ترتیب برابر با 201/. ، 324/. و 415/. است که نشان­دهنده میزان تاثیر سه مولفه به صورت مستقیم بر تمایل رفتاری­ است. در نهایت مشخص شد که سه مولفه نگرش، هنجارذهنی و کنترل رفتار ادراک شده 55 درصد از تغییرپذیری تمایل رفتاری را تبیین می­کند؛ لیکن این ارتباط دارای شدت و ضعف می­باشد.  "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/17/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 5 19 2016 11 27 تحلیل تحولات نخست‌شهری در خراسان بزرگ طی دوره 90-1335 با تأکید بر تقسیم خراسان به سه استان 56 45 FA مهدی بندی دانشگاه تهران، تهران، ایران محمدحسین کاظمی اندریان دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران 2017 01 18 پدیده نخست‌شهری یکی از نتایج نبود و یا ضعف در تدوین و اجرای سیاست‌های آمایش سرزمین به شمار می‌رود که منجر به تسلط یک شهر در سطح یک منطقه‌ یا کشور شده و تعادل در نظام شهری را با چالش جدی مواجه می‌سازد. این پژوهش برآن است از طریق محاسبه مقادیر شاخص‌های مطرح، روند تغییرات نخست‌شهری در استان خراسان بزرگ در طی دوره 90-35 را با توجه بر تقسیم این استان به سه استان در سال 1383 تحلیل نماید.  نوع تحقیق حاضر کاربردی-توسعه‌ای بوده و روش مورد استفاده در اين پژوهش با توجه به نوع آن توصيفي–تحليلي می‌باشد. مباني نظري از طریق مطالعه كتابخانه‌اي انجام شده و داده‌های مورد نیاز از داده‌های سرشماری سال‌هاي 1335 تا 1390 استخراج شده است. به منظور محاسبه میزان نخست‌شهری نیز از 9 شاخص مطرح این حوزه بهره گرفته شده است. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که تقریباً روند تغییر تمام شاخص‌ها حاکی از افزایش پدیده نخست‌شهری در دوره 90-35 مزبور می‌باشد، برای نمونه، شاخص نخست‌شهری به عنوان اولین شاخص مطرح در خصوص پدیده نخست‌شهری از 461/0 در سال 1335 به 539/0 در سال 1390 رسیده است. با این حال در دو مقطع زمانی 55-45 و 75-65، شاخص‌ها روندی نزولی نشان می‌دهند، اما روند نزولی در دهه 85-1375 کند شده و  افزایش محسوس مقادیر شاخص‌های نخست‌شهری در دهه 90-85 علی‌رغم تقسیم استان خراسان در سال 1383 نیز قابل توجه می‌باشد. رتبه دو شهر بجنورد و بیرجند (مراکز استانهای خراسان شمالی و جنوبی) در سلسله مراتب شهری خراسان بزرگ در سال 90 و 7 سال پس از تقسیم استان در مقایسه با سال 75 تغییری ننموده است. اگرچه تقسیم استان خراسان به لحاظ مدیریتی ممکن است به کاهش تمرکز در شهر مشهد منجر شده باشد اما از نظر ایجاد تعادل در شبکه‌شهری، به نظر می‌رسد نتیجه ملموسی را به همراه نداشته است. اگرچه هنوز برای ارزیابی تأثیرات واقعی ناشی از تقسیم استان زمان نیاز به گذر زمان و انجام بررسی‌های بلندمدت می‌باشد.  "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/18/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 5 19 2016 11 27 تحلیل ژئوپلیتیکی روابط افغانستان و ایران؛ چالش‌ها و فرصت‌ها 76 57 FA حیدر لطفی واحد گرمسار، ایران 2017 01 18 کشور افغانستان به لحاظ تاریخی، فرهنگی و سرزمینی دارای اشتراکات بسیاری با کشور ایران است. اما به رغم این اشتراکات زیاد، چالش­های گوناگونی در مسیر همگرایی این دو کشور وجود دارد. درک چالش­های موجود در روابط دوجانبه این دو کشور همجوار و حرکت در مسیر توسعه روابط براساس ظرفیت­ها و نیازهای متقابل ژئوپلیتیکی از لوازم بهبود وضعیت کشور افغانستان و خروج آن از بی ثباتی و حرکت به سمت توسعه و در نتیجه تأمین امنیت مرزهای شرقی ایران و نیز توسعه مناطق شرق و جنوب­شرقی ایران است. از این رو در مقاله حاضر به چالش­ها و فرصت­های موجود در روابط دوجانبه ایران و افغانستان پرداخته شده است و سعی نگارنده بر این است تا به مزیت­ها و فرصت­های موجود برای همگرایی بیشتر بین دو کشور پرداخته شود. سوال اصلی در این پژوهش عبارت است از: فرصت­ها و چالش­های ژئوپلیتیکی موجود در روابط دو جانبه ایران و افغانستان کدامند؟ چگونه می­توان در مسیر همگرایی بین دو کشور حرکت کرد؟ این مقاله به شیوه­ای تحلیلی- توصیفی نگاشته شده است. "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/19/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 5 19 2016 11 27 شناسایی عوامل موثر جهت کاهش آسیب پذیری در بافت های فرسوده شهری بر اساس ملاحظات پدافند غیر‌‌‌ عامل (نمونه موردی بافت فرسوده قلعه‌ آبکوه مشهد) 77 94 FA فرید متولی حبیبی دانشگاه بین الملی امام رضا (ع)، مشهد، ایران معصومه برقچی دانشگاه بین المللی امام رضا (ع)، مشهد، ایران 2017 01 18 ايران به دليل موقعيت خاص جغرافيايي و سياسي همواره در معرض انواع خطرات طبيعي و تهديدات انسان ساخت قرار داشته است و تلفات انساني و خسارات مالي سنگيني متحمل شده است. در این میان بافت های فرسوده شهری خطر پذیر‌ترین نقاط کشور به شمار می روند. بافت فرسوده محله آبکوه‌ شهر مشهد، به دلیل ضعف کالبدی- عملکردی و تأسیسات شهری و همچنین تهی بودن از نشانه های شهری و عناصر با ارزش تاریخی، پهنه‌ای آسیب پذیر و فاقد کیفیت زندگی شهری می باشد که رعایت ملاحظات پدافند غیر‌عامل، می‌تواند قدرت دفاعی در مقابل تهدیدات طبیعی و انسان ساز را بالا برده و باعث پایداری در شرایط بحرانی گردد. بنابراین هدف اصلی این پژوهش ارائه راهکاری مناسب جهت کاهش آسیب پذیری در بافت فرسوده منطقه قلعه آبکوه مشهد منطبق با اصول پدافند غیر عامل می باشد. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی‌- تحلیلی، به دو روش کتابخانه ای و میدانی انجام گرفت. ابتدا معیارهایی که در باب پدافند غیرعامل در بافت های فرسوده شهری مورد توجه قرار می گیرند، در قالب 5 معیار بافت شهری، تراکم شهری، شبکه و شریانهای ارتباطی، کاربری اراضی و امنیت و مدیریت شهری شناسایی گردید؛ سپس با تحلیل معیارهای فوق در بافت فرسوده آبکوه و شناسایی توانمندی ها و نقاط ضعف از منظر پدافند غیرعامل، پیشنهادات در جهت کاهش آسیب پذیری محدوده ارائه گردید.     "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/20/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 5 19 2016 11 27 طراحی چشم‌انداز و بیانیه مأموریت در مناطق کلانشهری مبتنی بر رویکرد حکمروایی قلمرویی- فضایی، مطالعه موردی: منطقه کلانشهری مشهد 112 95 FA قدیر صیامی عضو هیئت علمی دانشگاه بین‌المللی امام رضا(ع) 2017 01 18 ترسیم چشم‌انداز یکپارچه سازی نظام سیاستگزاری‌ها در توسعه فضایی منطقه کلانشهری مشهد با وسعتی معادل یازده هزار کیلومتر مربع در شمال شرق ایران، به مثابه چتر وحدت بخش سیاستگزاری‌‌های منطقه‌ای- کلانشهری و مبتنی بر چارچوب حکمروایی قلمرویی، شالوده اساسی این پژوهش است. روش تحقیق در این پژوهش، از نظر ماهیت و روش تحقیق، در شمار پژوهش‌‌‌های توصیفی – تحلیلی[1] و از نظر نوع پژوهش، از نوع کاربردی است. رویکرد مورد استفاده در این مقاله «تحلیل داده‌هاي ثانویه[2]» است که در سه فاز داده یابی[3]، ارزیابی[4] و تدقیق اطلاعات[5] به تحلیل داده‌‌‌‌های منابعی همچون «مطالعات تطبیقی طراحی چشم‌انداز در مناطق کلانشهری»، «طرح‌‌‌های فرادست، کناردست و حتی پایین دست مصوب» و همچنین دریافت دیدگاه برخی نخبگان کلانشهری در خصوص آینده مطلوب منطقه کلانشهری پرداخته و در نهایت، یافته‌‌‌های این پژوهش به متن «بیانیه مأموریت» و «چشم‌انداز مطلوب» نظام ‌برنامه‌ریزی و مدیریت منطقه کلانشهری مشهد، به عنوان ابزاری برای ایجاد هماهنگی و همکاری و همیاری منطقه‌ای و نیز نقطه کانونی حرکت به سوی منطقه‌گرایی کلانشهری منجر شده است. نتایج این تحقیق نشان داد که منطقه کلانشهری مشهد در گذار از تفرّق سیاسی (حاکمیتی) و سیاستی (‌برنامه‎‌های) برای نمایندگی منافع محلی، منطقه‌ای، ملی و حتی بین‌المللی کنشگران این منطقه مهم و منحصر به فرد در ایران، نیازمند تجدید نظر در ساختارها و رویه‌‌‌های مدیریتی و ‌برنامه‌ریزی موجود در ابعاد نهادی، فضایی و قلمرویی مبتنی بر رویکرد ‌مشارکت‌جویانه فراگیر است.  "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/21/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 5 19 2016 11 27 واکاوی اوضاع فرهنگی غزنه از قرن سوم تا قرن ششم هـ . ق 135 113 FA مجتبی گراوند دانشگاه لرستان فرشید جعفری پژوهشگر و کارشناس ارشد تاریخ ایران دوره اسلامی مصطفی رسولی پور دانشگاه شهید چمران اهواز 2017 01 18 غزنه (غزنین) منطقه­ای باستانی است که در اغلب تقسیمات جغرافیایی در حوزه­ی سیاسی و اداری خراسان بزرگ جایی نداشته است و بخشی از مرزهای خراسان به آن منتهی می­شد. با این حال این منطقه ارتباط تنگاتنگ و ناگسستنی با خراسان بزرگ؛ بویژه در حوزه­ی فرهنگ داشته است. بنابراین بررسی این منطقه کمک شایانی به شناخت هر چه بیشتر خراسان بزرگ می­کند. غزنه از قرن سوم تا ششم هـجری آبستن تحولات بزرگ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بوده و در گذر زمان عرصه­ی تاخت و تاز سلسله­های قدرتمند و بزرگی از جمله صفاریان، سامانیان، غزنویان، سلجوقیان، غوریان و خوارزمشاهان بوده است. بزرگترین امتیاز غزنه، تشکیل سلسله قدرتمند ترک غزنوی بود که موجبات تبدیل این شهر به یکی از بزرگترین پایتخت­های جهان اسلام شد. یکی از مهمترین دلایلی که موجب شد این شهر در دوره­ی فرمانروایی سلاطین غزنوی متحول شود، ثروت هند بوده که جایگاه ویژه­ای در شکوفایی اقتصادی، فرهنگی و ... غزنه داشته است. غزنه تا پیش از امپراطوری ترکان به گونه­ای در حاشیه بوده و چندان مورد توجه نبود. اما در قرن چهارم تا ششم هـجری با گسترش همه جانبه­ی غزنه، به یکی از بانفوذترین مناطق جهان اسلام تبدیل شد. حمایت سلاطین ترک غزنه از ادبیات زمینه­ی ترقی فرهنگی و مهاجرت شاعران از دیگر مناطق ایران، بویژه از خراسان بزرگ به این شهر شد و به راستی باید از آنجا به عنوان گنجینه­ی علم یاد کرد. در واقع این پژوهش تلاشی است برای پاسخگویی به این پرسش ­که چرا غزنه از قرن سوم تا ششم هجری قمری شاهد تحولات عظیم فرهنگی بوده است؟ روش انجام پژوهش پیش رو توصيفي- تحليلي و براساس منابع کتابخانه­اي صورت گرفته است. "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/22/pdf_1