دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 2 6 2015 07 07 نقش سیاست و قدرت بر تأثیر زبان فارسی در هویت ملی مردم جمهوری تاجیکستان FA مرجان بدیعی ازنداهی عاطفه گل فشان 2017 01 18 سياست و قدرت بعنوان مفاهيم بنيادي در جغرافياي سياسي از نقش قاطعي در حفظ،‌گسترش يا نابودي «زبان» بعنوان يكي از مهمترين متغيرهاي فرهنگ و هويت ملي برخوردارند. در حاليكه در گذشته مهمترين كاركرد«زبان» بيان افكار، عقايد و احساسات توسط فد بود، نظريه هاي جديد زبان شناختي عمدتاً بر نقش زبان بعنوان هماهنگ كننده «رفتار اجتماعي» تأكيد مي كنند. سيطره نفوذ زبان فارسي در معرض سياست ها و تهاجم قدرت ها در سرزمين هاي گوناگون مانند آسياي مركزي بويژه تاجيكستان گسترش يا كاهش يافته است. در اين راستا د و حادثه بزرگ تاريخي رخ داده است:بار نخست در سده شانزدهم ميلادي پس از جدايي آسياي مركزي از ايران، و بار ديگر  در آغاز سده بيست ميلادي پس از جدايي بخارا و سمرقند از خاك تاجيك ها. «ماوراء‌النهر» يا «ورارود» از سده ها پيش بويژه اندكي پس از جدايي از پيكره ايران ابتدا تحت تأثير فرهنگي ازبك ها و بعد هم روسيه تزاري و سپس حكومت كمونيستي درآمد و زيرفشارهاي آن كشور، مجبور به تغيير خط خود شد. اين نكته موجب شد تا نسل جديد تاجيك ها از هويت تاريخي خود باز ماند. گسستن از زبان فارسي و ارتباط نداشتن با آثار ادبي كهن، منجر به بروز نوعي هويت سيال يا بي  هويتي براي تاجيك ها شد؛‌زيرا به تبع سياست هاي استالنيستي براي تغيير نقشه جغرافياي انساني آسياي مركزي با هدف حفظ وحدت سياسي اتحاد شوروي، ويژگي‌«ملي گرايي» سال ها مفهمومي سيال يافته بود. پس از استقلال،‌رهبران جمهوري تاجيكستان، بقا و پايه هاي جديد مشروعيت سياسي و حفظ قدرت رخود را در بازي با «كارت ملي» ديدند؛ زيرا دو متغير مهم در جغرافياي انساني منطقه يعني‌«زبان» و «قوميت» مضمون مناسبي براي ملي گرايي آنها فراهم مي آورد. از آنجا كه نخبگان سابق حززي و رهبران جديد تاجيكستان،‌بازتاب دهنده گروه بندي هاي قبيله اي و منطقه اي يك جامعه سنتي نيز بودند،‌پذيرفتند كه بايد فرايندي از بيداري مجدد ملي را رهبري كرده و تاريخ و هويت خود را بار ديگر كشف و تعريف كنند. هدف نوشتار حاضر با بهره گيري از روش تحقيق توصيفي تحليلي اين است كه زبان فارسي زير سياست و قدرت چه تأثيري بر هويت ملي مردم تاجيكستان در طول زمان داشته است؟ نتايج تحقيق نشان مي دهند كه هر چند زبان فارسي در طي سده ها،‌از فراز و فرودهايي تحت سياست ها و قدرت هاي غالب در آسياي مركزي برخوردار بوده است، اما همواره نقش قاطعي در شكل بخشي به هويت قومي و ملي تاجيك ها داشته است. "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/113/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 2 6 2015 07 07 نقش متغییرهای سیاسی و اداری، در تغییرات حدود جغرافیایی خراسان، در پنج قرن اول هجـری FA محمد حاجی تقی 2017 01 18 موقعيت مهم خراسان در رويدادهاي پنج قرن نخستين اسلامي،‌پژوهشگر اين حوزه را درباره مدلول واقعي خراسان در قرون مذكور، به دقت فرا ميخواند. اينكه حدود جغرافيايي خراسان، چه تحولاتي به خود ديده است و اين تحولات، متأثر از چه حوزه هايي بوده است، مسائلي است كه اين ايالت در اين مقطع از آن، متأثر است. اين مقاله،‌در صدد اثبات اين ديدگاه است كه حدود جغرافيايي خراسان در دوره مذكور، تابعي از نظام اداري و اوضاع سياسي اين ايالت بوده است و با تغيير اين متغيرها،‌حدود خراسان نيز دچار تحول مي شود. بي توجهي محقق تاريخ اسلام به اين تحولات، او را در تحليل تحولات تاريخي خراسان،‌به درك نادرست از وقايع،‌دچار مي كند. حدود جغرافيايي خراسان در قرن اول و دوم هجري،‌تابعي از نظام اداري عصر ساساني است و با شكل گيري سلسله هاي طاهريان و سامانيان در اين ايالت، تحولاتي متناسب با وضعت سياسي و اداري جديد در خراسان روي مي دهد كه عمده آن تغيير نظام اداري و استقلال ماوراء النهر از خراسان است. اين پژوهش به روش تحقيق تاريخي انجام گرفته است و درصدد نشان دادن تحولات حدود جغرافيايي خراسان و دلايل آن است. "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/114/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 2 6 2015 07 07 ژئوپلیتیک بر ساخت گرا و تحلیل چالش های پیش روی جمهوری اسلامی ایران در حوزة فرهنگی تمدنی خراسان بزرگ FA مصطفی رشیدی محمدصادق یحیی پور حمیدرضا الله یاری بک 2017 01 18 با فروپاشي شوروي، نظام جغرافيايي سياسي و نيز ساختار معنايي حاكم بر حوزه فرهنگي خراسان بزرگ (قديم) دچار دگرگوني شد. كنشگران ايراني نيز قبل از آن، با انقلاب اسلامي 1979،‌نظام جمهوري اسلامي را بر كشور خود حاكم كرده بودند. بنابراين ساختار و اقتضائات و بازيگران جديدي در روابط ايران و كشورهاي جايگزين خراسان بزرگ ظهور كردند كه به تبع اين تغييرات، چالش هاي جديدي  فراروي حكومت جمهوري اسلامي ايران ظهور كرد؛ از اين رو، در اين مقاله سعي شده است كه با رويكردي بر ساخت گرايانه و در چارچوبي جغرافيايي تحت عنوان جغرافيايي بر ساخت گرا،‌ به مسئله پرداخته شود. سوال اساسي در اين پژوهش ايناست: سازه هاي ژئوپليتيكي چگونه باعث تكوين چالش هاي فراروي جمهوري اسلامي ايران در منطقه فرهنگي خراسان بزرگ شده اند؟ با توجه به اين سوال، هدف مقاله حاضر درك چگونگي بر ساختگي چالش ها به واسطه سازه هاي ژئوپليتيكي است. گفتني است اين مقاله با شيوه اي توصيفي تحليلي نگاشته شده است. "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/115/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 2 6 2015 07 07 تاریخچه مدارس در خراسان عصر سلجوقی FA علیرضا روحی 2017 01 18 در تمدن اسلامي، نهاد آموزشي مدرسه به عنوان عالي ترين مركز تعليم و تربيت شناخته مي شود. نخستين مدارس، در خراسان پايه گذاري شدند و عصر سلجوقي،‌يكي از درخشان ترين دوره هاي ساخت و گسترش نهاد آموزشي مدرسه شناخته مي شود. در اين دوره  ده ها مدرسه توسط دانشمندان و اميران در خراسان ساخته شد. تعصبات مذهبي باعث شد تا برخي مدارس ويژه عده اي خاص از طلاب ساخته شود. اداره مدارس از محل اوقاف بود و عموماً‌ علما متولي اوقاف مدارس بوده اند. در مواردي نيز اميران اين امر را عهده دار مي شدند. تقريباً‌همه مدارس داراي كتابخانه بوده اند. اهتمام خواجه نظام الملك به ساخت مدارس باعث شد تا از اين پس،‌ساخت مدرسه از وظايف دولت به شمار آيد. حمايت هاي سلطان سنجر از علم، باعث رشد و رونق علمي شد. شكست سنجر از قراختائيان در نبرد قطوان،‌و يورش وحشيانه غزها، و تعصبات مذهبي بين فرقه هاي مختلف باعث شد تا ضربات سختي بر روند آموزش و ويراني مدارس در خراسان عصر سلجوقي وارد آيد. "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/116/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 2 6 2015 07 07 تحلیلی بر ژئوپلیتیک خراسان بزرگ و تبعات آن بر مناطق شرقی ایران FA عزت اله عزتی عابدین قاسمیان سجاد كريمي پاشاكي 2017 01 18 خراسان بزرگ حدفاصل تمدن هاي اسلاو، هند، چين و ايران از ديرباز مورد توجه قدرت ها بوده است. اهميت ارتباط آن به ويژه راه ابريشم،‌موجب ارتقاء ‌جايگاه ژئوپليتيك آن مي گرديد. اين منطقه كه روزي جزئي از ايران بود امروزه نشانه هاي فراواني از تمدن بزرگ ايراني را با خود همراه دارد. عدم دسترسي به آبهاي آزاد (مگر از طريق ايران) منابع ضعيف و جغرافياي فقير اين منطقه،‌پس از فروپاسي شوروي سابق،‌در كنار جمعيت قابل توجه آن، موجب برخي مشكلات در كشورهاي اين منطقه و به تبع آن براي همسايگان مي گردد. تحليل ژئوپليتيكي اين گستره،‌ضمن بررسي نقاط قوت و ضعف،‌تهديدات و فرصتهاي موجود، راهكارهايي را با گرايشهاي ژئواكونومي و ژئوكالچر ارائه خواهد نمود. اين مقاله به دنبال پاسخ به اين پرسش است كه ژئوپليتيك اين منطقه چه تبعاتي بر مناطق شرق كشورمان دارد. تنوع قوميتي، سياست هاي قدرت هاي منطقه اي و فرامنطقه اي، فرهنگ پيچيده، پتانسيل ها و ضرورت هاي اقتصادي،‌منابع و ترانزيت انرژي، پايين بودن شاخص هاي توسعه، همگرايي منطقه اي و مواردي از اين دست بايد مورد توجه قرار گيرند. بي توجهي به خراسان بزرگ علاوه بر محروم ماندن از منفع فراوان اين منطقه،‌جا را براي حضور قدرتمندتر سايرين فراهم مي نمايد. "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/117/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 2 6 2015 07 07 افغانستان، فروماندگی دولت و تهدیدات امنیتی و فرهنگی در خراسان بزرگ FA عبدالرضا فرجی راد علیرضا صالحی 2017 01 18 افغانستان به عنوان كشوري محروم از يك دولت كارآمد كه بتواند كار ويژه هاي مورد انتظار از يك دولت مدرن را ايفا نمايد، موجب شكل گيري تهديدات امنيتي و فرهنگي چندگانه فرامرزي شده است. اين تهديدات به دليل ناتواني دولت افغانستان در حفظ مرزهاي سرزميني خود و برآورده نمودن استلزامات آن شكل مي گيرند و قبل از هر جاي ديگر، متوجه كشورهاي حوزه خراسان بزرگ مي گردند. تهديداتي كه ميتوانند منافع حياتي كشورهاي مزبور را به مخاطره بيندازند. بنابراين،‌اين پژوهش در پي آن است تا با روشن نمودن مبحث دولت فرومانده و كاربرد آن در مورد افغانستان، در دو دوره ي قبل و پس از حمله ايالات متحده،‌تهديدات امنيتي و فرهنگي منطقه اي كه اين وضعيت به وجود آورده است را مورد بررسي قرار دهد. در اين راستا، ضمن مطالعه ي منابع معتبر فارسي و لاتين موجود، از روش پژوهشي توصيفي- تحليلي و شيوه ي كتابخانه اي گردآوري داده ها استفاده نموده است. در اين پژوهش،‌سه تهديد عمده يعني تروريسم، مهاجرت و قاچاق اسلحه و مواد مخدر به عنوان تهديدات داراي ابعاد امنيتي و فرهنگي منبعث از فروماندگي دولت در افغانستان شناخته مي شوند كه به واسطه ي وابستگي متقابل امنيتي و فرهنگي در ميان كشورهاي منطقه به آن ها منتقل مي شوند. "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/118/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 2 6 2015 07 07 سیمای بهرام چوبین در آینة شاهنامه، مبتنی بر خوانشِ فردوسی از متونِ تاریخی FA سیدمجتبی میراسکندری 2017 01 18 بهرام چوبين از معدود شخصيت هاي شاهنامه است كروفر روزگار پهلواني را با خويشتن به دوران تاريخي مي آورد. كسي كه بر هرمزدشاه و پس از وي، فرزندش، خسروپرويز، مي آشوبد و به زعم بسياري كارآمدتر از همه مردمان زمان خود  است، او در حقيقت رستم زمانه خويش است.در اينكه بهرام چوبينه دلاوري بي مانند و جنگجويي كاردان بوده، شكي نيست؛ چرا كه همه تواريخ بر اين متفق اند؛اما پرسش اينجاست كه آيا روايت حكيم توس از او و دلاوري هايش كاملاً همسان با مطالبي است كه از بهرام چوبينه  در اخبار الطوال،‌تاريخ طبري،‌غرور اخبار و ديگر منابع آمده است؟در اين جستار خواهيم كوشيد ضمن اشاره اي گذرا به پيشينه تاريخي بهرام چوبينه براساس منابع و مآخذ معتبر، به آنچه روايت فردوسي را بر ساير روايات برتري داده، بپردازيم و شاخصه هاي حماسي داستان بهرام در شاهنامه را در مقايسه با نمونه هاي تاريخي آن بررسي كنيم. "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/119/pdf_1