دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 4 16 2016 01 25 جغرافیای تاریخی ولایت فرغانه FA محمد حسن رازنهان محمد بيطرفان 2017 01 18 جغرافیای تاریخی پژوهش میان‌رشته‌ای تاریخ و جغرافیاست که جهت تحقیقات میدانی و آمایش سرزمینی از درجه اعتبار فراوانی برخوردار است. در این روش بررسی سیر جغرافیایی در میانه تحولات تاریخی، اهمیت زائدالوصفی دارد و هدف از آمیزش این دو رشته، ایجاد الگو و روشی منطبق و سازگار با پژوهش‌های جدید است تا تحولات منطقه‌ جغرافیایی خاص را در دوره تاریخی بررسی کند. لذا در این نوع پژوهش تاریخ از معاصربودن برخوردار است و اهمیت آن به خاطر چارچوب کاربردی آن، بسیار است. ولایت فرغانه پیش از گسست و پارگی خراسان بزرگ در دوره‌های تاریخی مختلف، یکی از مهم‌ترین ولایات این اقلیم به‌حساب می‌آمد. به گفته برخی جغرافیانویسان قرن 4ق، این ولایت یکی از کوره‌های بزرگ خراسان و جزو چهارم سرزمین فوق محسوب می‌شد. یافته‌های پژوهش حاکی از این است که رشد شهرهای ولایت‌های فرغانه در دوران اسلامی به نسبت نزدیکی به حکومت مرکزی، حاشیه جاده­های تجاری و پیشرفت کشاورزی وابسته بوده است. رشد کشاورزی در این منطقه مرهون نظام آبیاری پیشرفته‌ای معروف به «نظام فرغانه» بود. همچنین در حوزه تجارت صادرات پنبه و برده در دوره‌های تاریخی مختلف یکی از عوامل رشد و پیشرفت منطقه محسوب می‌شده است. روی‌هم‌رفته این جستار بر آن است تا با روش توصیفی- تحلیلی، برآیند کلی از ساخت‌ها و ویژگی‌های جغرافیای، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی منطقه به دست دهد.   "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/75/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 4 16 2016 01 25 آب‌انبارهای تاریخی و کتیبه‌دار فردوس در خراسان جنوبی FA بهرام عنانی فخرالدین محمدیان خدیجه شریف‌کاظمی 2017 01 18 ایران ازنظر آب‌وهوایی در ناحیه‌ای خشک قرار دارد. ازاین‌روی، شرایط اقلیمی آن به‌گونه‌ای است که در گذشته و حال، عنصر آب موردتوجه ویژه‌ای قرارگرفته است. درواقع چگونگی استفاده و بهره‌برداری از آب، همواره در فرهنگ ایرانی از اهمیت و جایگاه خاصی برخوردار بوده است. به همین سبب، این اندیشه بخش قابل‌توجهی از تاریخ معماری ایران را به خود اختصاص داده است. ایرانیان با به‌کارگیری سازه‌هایی چون آب‌انبارها، سعی در بالا بردن میزان بهره‌برداری از آب را داشتند. احداث آب‌انبار برای ذخیره آب در فصول پر آب و استفاده از آن در فصل‌های کم‌آب صورت می‌گرفت. این مخازن با توجه به شرایط اقلیمی و شاخصه‌های اجتماعی، فرهنگی و مذهبی هر منطقه، از طراحی و معماری خاصی برخوردار بوده است. این ساختارهای سنتی در بسیاری از نواحی مورد بهره‌برداری عمومی قرارگرفته است. وضعیت اقلیمی خشک و کم‌آب مناطق شرقی ایران، به‌ویژه در استان خراسان جنوبی منجر به ساخت آب‌انبارهای بسیاری در این منطقه شده است. شهرستان فردوس یکی از مناطق این استان است که آب‌انبارهای متعددی از آن، برجای‌مانده است. در میان آن‌ها، آب‌انبارهای قرایی و خانکوک و حوض‌انبار سیدی دارای کتیبه‌های موقوفی است. ساخت بناهای وقفی، نشان از علاقه نیکوکاران در یاری‌رساندن به دیگر مردم و موجب گستردگی آبادانی اقتصادی هر شهر بود. این بناها توسط میراث فرهنگی استان خراسان جنوبی موردبررسی اولیه قرارگرفته‌اند. اما تاکنون مطالعه روشمندی بر روی آن‌ها انجام‌نشده و همچنین در هیچ جایی بدان، اشاره نشده است، بنابراین ضرورت و اهمیت این تحقیق بیان می‌گردد. هدف این پژوهش، مطالعه و بررسی سه بنای یادشده است. این تحقیق ازنظر هدف، بنیادی و ازنظر روش، در زمره تحقیق‌های تاریخی است. یافته‌اندوزی داده‌ها به دو شیوه بررسی میدانی و منابع کتابخانه‌ای انجام‌گرفته است. نتایج مطالعات بیانگر تنوع سازه‌های معماری بوده و وقف‌نامه‌های آن‌ها می‌تواند منابع ارزشمندی جهت تبیین ساختار معماری بنا و همچنین فضای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی دوره ساخت بنا باشد.   "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/76/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 4 16 2016 01 25 عملکرد مدیریت مشارکتی– تعاملی دهیاران در توسعه اقتصاد روستایی با تأکید بر عناصر"تولید"و"سرمایه‌گذاری"(مورد: بخش مرکزی شهرستان کوهدشت) FA عبدالرضا رحمانی فضلی رحمت اله منشی‌زاده جهانبخش علی پوریان 2017 01 18 مدیریت مشارکتی ـ تعاملی به‌عنوان تحولی نوین در نظام برنامه‌ریزی روستایی بعد از انقلاب اسلامی، مبنایی برای تسریع روند توسعه در مناطق روستایی ایران مطرح شد. در این میان، دهیاران به‌عنوان مدیران روستایی کشور می‌توانند نقشی تعیین‌کننده در افزایش سطح تولیدات، افزایش سطح درآمد و جذب سرمایه‌های بومی و غیربومی و درنهایت توسعه اقتصاد روستایی داشته باشند. روش پژوهش مورداستفاده پیمایشی و از نوع توصیفی – تحلیلی است که بعد از جمع‌آوری داده‌ها، با استفاده از نرم‌افزار تحلیلی  SPSS فرضیه پژوهش آزموده شد. با توجه به گویه­های پرسشنامه پژوهش میزان تغییرات «سطح تولید» و «سرمایه‌گذاری» قبل و بعد از نهاد دهیاری‌ها موردسنجش قرار گرفت. در زمینه تولید میانگین کلی گویه­ها با 0.02 درصد و سرمایه‌گذاری با 0.15 درصد تغییرات بعد از تشکیل دهیاری‌ها بوده است. همچنین نتیجه آزمون ویلکاکسون و T-test مزدوج نشان‌دهنده عملکرد مدیریت مشارکتی- تعاملی  ضعیف و بدون برنامه دهیاران در توسعه اقتصاد روستایی (در بعد تولید و سرمایه‌گذاری) است.   "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/77/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 4 16 2016 01 25 علت وجودی، اندیشه سیاسی و تطبیق مصادیق آن در کشورهای ایران، عراق و عربستان سعودی FA سید عطا تقوی اصل عزت‌الله عزتی 2017 01 18 علت وجودی، اندیشه سیاسی و هویت سرفصل‌های مهم در ایجاد، بقا و تداوم کشورها به‌حساب می‌آیند. هر سه مؤلفه مهم دارای پاسخ‌های مشابهی هستند که کشورها برای یکپارچگی ملی و کاهش بحران‌های داخلی، تداوم تأثیرگذاری منطقه‌ای و بین‌المللی؛ نیازمند شناسایی، تدوین و معرفی عناصر تشکیل‌دهنده آن هستند؛ به‌طوری‌که موردتوافق تمامی شهروندان آن کشور باشند و همه مردم نسبت به آن‌ها احساس تعلق و همراهی داشته باشند. هر کشوری که از مؤلفه‌های مشخص و پذیرفته‌شده علت وجودی توسط آحاد جامعه خود برخوردار باشد، در دوران گذار، هجوم امواج جهانی (جهانی‌شدن) و قومیت‌گرایی نوین، آسیب کمتری می‌بیند و قادر خواهد بود با استناد و پشتوانه این ظرفیت‌ها، همگرایی در جامعه را تقویت کند و از پراکندگی و کاهش قدرت ژئوپلیتیکی کشور جلوگیری کند. از طرف دیگر، فقدان، تزلزل و یا کمرنگ شدن این عناصر، می‌تواند منجر به چالش‌هایی از قبیل کاهش انسجام اجتماعی، تجزیه سرزمینی، فقدان نظم و ثبات، عدم یکپارچگی در جامعه و بحران هویت در کشور شود. در این مقاله سه کشور قدرتمند حوزه خلیج‌فارس - ایران، عراق و عربستان سعودی- مورد مقایسه و ارزیابی قرار می‌گیرند تا میزان شمولیت و تأثیرپذیری هرکدام از این کشورها از مؤلفه‌های ذکرشده و سطح انسجام اجتماعی آن‌ها  در این موارد مشخص شود.   "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/78/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 4 16 2016 01 25 سنجش میزان توسعه اقتصادی استان‌های کشور و شناخت جایگاه خراسان رضوی با استفاده از روش تحلیل خوشه‌ای (Cluster) FA براتعلی خاکپور مسعود داوری نژاد مقدم 2017 01 18 در این پژوهش، استان‌های مختلف کشور ازنظر شاخص‌های اقتصادی موردبررسی و مقایسه قرارگرفته و بر اساس سطح توسعه‌یافتگی اقتصادی، رتبه‌بندی شده‌اند. فرآیند تجزیه‌وتحلیل آماری داده‌های این پژوهش، بر اساس روش «تحلیل خوشه‌ای» (Cluster) است و نتایج و یافته‌های حاصل از رتبه‌بندی استان‌ها ازنظر سطوح توسعه‌یافتگی از شاخص‌های موردبررسی، در پژوهش، انعکاس یافته است. نتایج و یافته‌های حاصل از رتبه‌بندی استان‌های مختلف ازنظر سطوح    توسعه‌یافتگی و برخورداری از شاخص‌های موردبررسی، نشان‌دهندة آن است که رتبة اول، دوم و سوم، به ترتیب به استان‌های تهران، خراسان رضوی، اصفهان، با اختلاف نسبتاً زیاد با سایر استان‌ها تعلق دارد و استان‌های قم، ایلام، چهارمحال بختیاری، کهکیلویه و بویراحمد، سیستان و بلوچستان در سطوح آخر قرارگرفته‌اند. با تعیین سطح توسعه‌یافتگی و میزان آن برای هر منطقه، بهبود وضعیت برخورداری استان‌های توسعه‌نیافته از منابع، امکانات و تسهیلات در اولویت قرار می‌گیرد. بنابراین، درک و شناخت بهتر از میزان توسعه‌یافتگی استان‌های کشور، موجب شناخت نقاط قوت و ضعف، توان‌ها و کمبودهای آن‌ها و درنهایت توفیق برنامه‌ریزی منطقه‌ای می‌گردد.   "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/79/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 4 16 2016 01 25 تحلیلی بر میزان تأثیر ایجاد شهرهای شبه جهانی در سواحل جنوب ایران برافزایش قدرت ملی و ژئوپلیتیک کشور FA دكتر عبدالرضا فرجي راد جمال بافراني 2017 01 18 در فرآیند جهانی‌شدن و ایجاد تغییرات ماهوی در ساختارهای مختلف جوامع، کشورها و ملل مختلف درصدد کاهش اثرات منفی و افزایش میزان استفاده از فرصت‌های حاصل از این فرآیند هستند. بدین ترتیب کشورهای مختلف قصد بر استفاده از مزایای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیستمی و... در شرایط نوظهور را داشته و از این طریق، افزایش قدرت ملی و ژئوپلیتیکی خود را پیگیری می‌نمایند. شهرهای سواحل جنوب ایران، به دلیل استقرار فضایی در منطقه ژئوپلیتیکی خلیج‌فارس، از قابلیت‌ها و توانمندی‌های ژئوپلیتیکی، ژئواستراتژیکی و ژئواکونومیکی مهمی برخوردار هستند. این سواحل با دارا بودن ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی فوق‌العاده اقتصادی، امنیتی، دسترسی، ارتباطات منطقه‌ای و بین‌المللی، واجد کارکردهای تولیدکننده قدرت ملی و ژئوپلیتیک در کشور می‌باشند. بر این اساس، پژوهش حاضر می‌کوشد تا تأثیر ایجاد شهرهای شبه جهانی در سواحل جنوب را بر افزایش قدرت ملی و ژئوپلیتیک مورد ارزیابی و تحلیل قراردهد. نوع تحقیق بر اساس ماهیت، توصیفی-تحلیلی و بر مبنای هدف، کاربردی است. در گردآوری داده‌ها از مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی (پرسشنامه‌ای) مبتنی بر نظر خبرگان استفاده گردید. از آزمون کولموگروف اسمیرنف جهت آزمون نکویی برازش و تعیین نحوه توزیع جامعه آماری بهره‌گیری شد و با توجه به نرمال بودن نمونه‌ها، از آزمون رگرسیونی پیرسون جهت تعیین همبستگی و از آزمون فرید من جهت تعیین شدت تأثیر استفاده شد. نتایج نشان داد که میزان همبستگی بین متغیرهای توسعه قدرت ملی و ژئوپلیتیک و ابعاد اقتصادی-تجاری، مدیریتی-حکومتی-سیستمی، فناوری اطلاعات، اجتماعی-فرهنگی، زیربنایی، حمل‌ونقل و ارتباطات فضایی، سیاسی- نظامی- امنیتی، مکانی-زیست‌محیطی به ترتیب برابر اعداد (0.863)، (0.718)، (0.698)، (0.723)، (0.799)، (0.759)، (0.801) و (0.782) است. این نتایج نشان‌دهنده وجود همبستگی بالا بین ابعاد هشتگانه شهرهای شبه جهانی و متغیر قدرت ملی و ژئوپلیتیک است. همچنین نتایج آزمون فریدمن نشان داد که  ابعاد اقتصادی و سیاسی در اولویت نخست تأثیرگذاری بر ایجاد شهرهای شبه جهانی قرار دارند. درنهایت معادله رگرسیونی چند متغیره بر اساس یافته‌های پژوهش ارائه گردید.   "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/80/pdf_1
دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام پژوهشنامه خراسان بزرگ Iran 22516131 4 16 2016 01 25 خراسان بزرگ محور ترانزیت، امنیت و توسعه شرق کشور FA عزت‌الله عزتي شمس‌الدين شكري 2017 01 18 ایران در مرکزیت سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا قرارگرفته که در حال حاضر این سه قاره نزدیک به 5 میلیارد نفر را در خود جای‌داده­اند. کشورمان با توجه به برخورداری  از حدود 2000 کیلومتر  مرز آبی با آب‌های آزاد بین‌المللی و تعدد همسایگان، جزو یکی از پر همسایه‌ترین کشورهای جهان است. از آنجا که تعدادی از همسایگان ایران جزو کشورهای محصور در خشکی هستند، برای ارتباط با سایر نقاط دنیا (اعم از صادرات و واردات کالا و تردد مسافر) ناچار به عبور از کشور ثالث می­باشند. شهرهای مرزی استان خراسان به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی حاکم بر منطقه ازجمله، پیوند عمیق فرهنگی-تجاری با کشورهای همسایه مثل افغانستان و بازار 50 میلیونی کشورهای آسیای مرکزی بهترین راه دسترسی کشورهای آسیای مرکزی به دریاهای آزاد از طریق ایران (چابهار و بندرعباس) هستند. درمجموع از مهم‌ترین ویژگی‌های ژئوپلیتیکی کشور ایران و به‌ویژه مناطق مرزی شرق و  استان خراسان  بزرگ، نقش ارتباطی است و ضرورت توجه بیش‌ازپیش به این سرزمین را توجیه می‌کند. در این پژوهش به بررسی تنگناها و توانمندی‌های خراسان بزرگ در مسیر کریدور شمال-  جنوب و نقش ترانزیتی آن می‌پردازیم.   "" http://jgk.imamreza.ac.ir/index.php/jgk/article/view/81/pdf_1