The Continuity of technique and art of prehistoric pottery to the contemporary period; Case study: The tradition of pottery in the villages of Chakaneh in Neyshabour

Document Type : تاریخ هنر خراسان بزرگ

Abstract

In the Central Khorasan region, from the Neolithic period with pottery to the contemporary period, pottery has been a common and significant art and industry. During the archeological studies carried out in this area, the technique of creating pottery was identified, which shows the continuation of cultural traditions in the mentioned millennia. This technique of making and shaping was done by fabric mold, which was replaced by plant baskets in the Neolithic period. Numerous examples of this technique have been reported from the sixth millennium to the first millennium BC in the plains of Mashhad and Central Asia, as well as during the Sassanid period in the plain of Neyshabour. One of the hidden aspects of this phenomenon is the relationship between the organization of production of this type of utensils and the texture of societies, which has been studied and described in the present study with archeological ethnography and symbolic and interpretive anthropological approach. If the contemporary model can be attributed to prehistory, it can be said that women played an essential role in this hand-made production activity. In the modern context, these containers have the function of storing food, and dairy and originate from the livelihood economy based on animal husbandry. These vessels are produced on a home scale and their production has no economic purposes. It seems that this indigenous technique has continued for millennia as a lasting heritage, and its raw materials have been different according to the canvas and also its consumption pattern according to the type of activities in different periods.

Keywords


  1. باصفا، حسن؛ و محمدحسین رضایی. (1395). گزارش فصل اول کاوش باستان‌شناختی محوطه عصرآهنی سه تپه نیشابور. اداره کل میراث فرهنگی خراسان رضوی.
  2. پاپلی یزدی، لیلا. (1381). «بررسی سلسله‌مراتب جمعیتی، اجتماعی و اقتصادی در روستاهای امروزین دشت درگز خراسان با توجه به نظریه مکان مرکزی و قوم باستان‌شناسی». پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه تهران.
  3. دانا، محسن؛ و همکاران. (1392). «محوطه‌های جعفرآباد افین و سرتخت باغستان؛نویافته‌هایی از دوره نوسنگی و مس‌سنگی در شرق ایران (خراسان جنوبی)». باستان‌شناسی ایران. (شماره 4)، 57-40.
  4. داوری، محمدصادق. (1395). «تبیین گاهنگاری نسبی و مطالعات سنجش از راه دور به‌منظور تحلیل چشم‌انداز فرهنگی و جغرافیایی محوطه‌های پیش از تاریخ حوضه کشف‌رود (شهرستان مشهد) از دوره نوسنگی تا مفرغ پایانی». پایان‌نامه کارشناسی ارشد. نیشابور: دانشگاه نیشابور.
  5. دورکیم، امیل. (1359). تقسیم‌کار اجتماعی. ترجمه حسن حبیبی. تهران: قلم.
  6. رابرتسون، یان. (1374). درآمدی بر جامعه. ترجمه حسین بهروان. مشهد: آستان قدس رضوی.
  7. زکریایی‌کرمانــی، ایمــان؛ و همکاران. (1394). »مطالعــه نقــوش ســفالینه‌های معاصــر روســتای کلپــورگان ســراوان بــا رویکــرد انسان‌شناسی هنــر». نگــره. (شــماره 36)، 91-75.
  8. شیرازی، نگار؛ و رضا صحت­منش. (1396). «فناوری و هنر ساخت «ظروف سریشی» در جوامع کوچ‌رو خراسان مطالعه موردی: ظروف سریشی کوچ‌نشینان منطقه بار (شهرستان نیشابور)». دانش‌های بومی ایران. (شماره 7)، 135-107.
  9. شــیرانی، مینــا. (۱۳۹۱). «بررســی انسان‌شناختی نقــوش ســفال کلپــورگان». پایان‌نامــه کارشناسی ارشد. اصفهان: دانشگاه هنر.
  10. شیرانی، مینا؛ و همکاران.(1397).«بررسی انسان‌شناختی نقوش سفالکلپورگان سراوان». هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی. (شماره 4)،80-71.
  11. طاهری، علی. (1387). راهنمای گردشگری: نیشابور نگین سرزمین خورشید. نیشابور: ابرشهر.
  12. عظیم‌پـور، فاطمـه. (1382). کلپـورگان. تهـران: سـازمان میراث فرهنگی.
  13. فکوهی، ناصر. (1386). «نگاهی به رویکرد تفسیری کلیفورد گیرتز با تأکید بر فسیر او از پدیده دینی». نامه علوم اجتماعی. (شماره 31)، 123-103.
  14. کهــرازه، محمــدگل؛ و بهــروزصاحــب‌زاده.(1394). «ویژگی‌های زیســت‌بوم هنــر سـفالگری بـدوی کلپـورگان، تنهـا مـوزه زنـده ایـران». همایـش بین‌المللی علـوم محیطی، مهندسـی و تکنولـوژی. https://civilica.com/doc/407486.
  15. گیدنز، آنتونی. (1391). گزیده جامعه­شناسی گیدنز. ترجمه حسن چاوشیان. تهران: نشر نی.
  16. لباف­خانیکی، رجبعلی. (1395). «مروری بر کاوش‌های کهن دژ نیشابور». همایش روز جهانی باستان‌شناسی. مشهد: موزه بزرگ خراسان.
  17. لباف­خانیکی، میثم. (1393). «تأثیرات متقابل نیشابور و راه ابریشم در دوره ساسانی». مطالعات باستان‌شناسی دانشگاه تهران. (شماره 1)، 97-87.
  18. نادری، احمد. (1391). «کلیفور گیرتز، از پوزیتیویسم تا انسان‌شناسی تفسیری». پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران. (شماره 1)، 84-61.
  19. نظــری، امیــر. (1391). «نشانه‌شناســی ســفال معاصــر کلپــورگان و ســاخت ســرامیک‌های کاربــردی بــه روش خاتــم». پایان‌نامــه کارشناسی ارشــد. اصفهان: دانشگاه هنر.
  20. نظــری، امیــر؛ و همکاران. (1393). ســفالگری در بلوچســتان ایــران: کلپــورگان، کوهمیتــگ و هولنچــگان. تهــران: ســیمای دانــش.
  21. یوسفی­زشک، روح‌الله. (1383). «بررسی قوم باسان شناسی الگوهای استقرار روستایی، نحوه معیشت و کاربری فضا در جنوب شرق خراسان». پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
  22. Alipour, R. (2011).“Textile templates for ceramic crucibles in early Islamic Akhsiket Uzbekistan”.Archaeological Textiles Newsletter.(vol 53), 15-27.
  23. Askarov, A.A;and L.I.  AL’Baum. (1979). Poselenije Kuchuktepa.Tachkent: FAN.
  24. Burjakov, Ju.F; and G Dadabaev. (1973). “Pamjatniki antichnogo vremeni v Tashkentskom oazice”. Istorija Material’noj Kul’tury Uzbekistana.(vol 10), 38-51.
  25. Duke, Kh.I. (1982a). Tujabuguzskie poselienija burguljukskoj kul’tury. Tashkent: FAN.
  26. Duke, Kh.I. (1982b). “Chirakchinskoe poselenie”.Istorija Material’noj Kul’tury Uzbekistana.(vol 17), 19-29.
  27. Gritsina, A.A. andL.M Sverchkov. (1990). “Arkheologicheskie issledovanija v Syrdarjinskoj oblasti”.Istorija Material’noj Kul’tury Uzbekistana.(vol 23),114-120.
  28. Heider, K. G. (1967). “Archaeological assumptions and ethnographical facts: a cautionary tale from New Guinea”.Southwestern Journal of Anthropology.(vol 23), 52-64.
  29. Hodder, I. (2002). “Introduction: A review of contemporary theoretical debates”.archaeology,in archaeology theory today. blakwell publishers.
  30. Isamiddinov, M.Kh; and M. Kh Khasanov. (2000). Istorija drevnego i sredne-vekogo keramicheskogo proizvodstva Nakhshaba.Tashkent: Institut arkheologii AN Respubliki Uzbekistan.
  31. Lhuillier, J. (2013). Les cultures à céramique modelée peinte en Asie centrale méridionale. Dynamiques socio-culturelles à l’âge du Fer ancien (1500-1000 av. n. è.). (Vol. 13). De Boccard.
  32. Negmatov, N.N. (1987). Nachalo issledo-vanij gorodishcha Nurtepa. Arkheologicheskie Raboty v Tadjikistane. XX, 310-331.
  33. Shishkina, G.V. (1982). U istokov drevnej kul’tury Tashkenta. Tashkent: FAN.
  34. Van der Leeuw, S. (1993). Giving the potter a choice. Technological choices. Transformation in material cultures since the neolithic, 238-288.
  35. Zadneprovskj, JU. A. (1962). Drevnezemledel’cheskaja kul’tura Fergany. Moscou: Nauka.
  • Receive Date: 23 May 2020
  • Revise Date: 17 April 2022
  • Accept Date: 02 October 2021
  • First Publish Date: 02 October 2021