تحلیل تاریخی تحولات ساختاری- هویتی در کهن شهرهای ایرانی اسلامی نمونه موردی: کهن شهر کاشمر

نوع مقاله : تاریخ شهرسازی خراسان بزرگ

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد گروه طراحی شهری، دانشکده هنر و معماری ،دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

چکیده

نحوه نگرش به جهان، اقتصاد، چگونگی تعامل با زیست‌بوم، مسائل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی ساختار شهری و هویتی شهرهای تاریخی ایرانی را رقم‌زده است. ساختار و استخوان­بندی شهرها در بستر تاریخ و با تغییر دوره‌های حکومتی، تغییرات بسیاری پذیرا بوده است، بنابراین تحلیل و واکاوی ساختار و سازمان فضایی شهرها و شناسایی عناصر هویتی حائز اهمیت است. ترشیز (کاشمر) با قدمت 2000 ساله و با سابقه استقرار قوم پارت، شهری با تاریخ پرفراز ‌و ‌نشیب می­باشد که در مسیر تداوم تاریخی، آگاهانه و ناآگاهانه، چهرۀ کالبدی متفاوتی یافته است. هدف پژوهش حاضر، بررسی تحولات ساختاری و هویتی شهر کاشمر از دوران زرتشت تاکنون و همچنین شناسایی عناصر شاخص و فضاهای شهری مهم در ساختار شهری می‌باشد. این پژوهش به لحاظ محتوایی تاریخی با روش توصیفی-تحلیلی و تفسیری سامان یافته است. رویکرد کلی پژوهش مبنی بر تحلیل و بررسی تأثیرگذاری حوادث تاریخی بر ساختار فضایی و یادمان‌ها و عناصر به‌جای ‌مانده از آن ‌می‌باشد. نتیجه‌ حاصل شناسایی ساختار اصلی و ثانویه شهر و با تأکید بر مرکز شهر کاشمر به‌عنوان مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته از مسجد جامع، بازار، مدرسه علمیه، کاروانسرا و لبه‌های فعال تجاری است و حفظ و بازطراحی آن‌ها به‌منظور ارتقای هویت در توسعه‌های جدید شهر کاشمر پیشنهاد شده است. 

عنوان مقاله [English]

Historical Analysis of Identical Structural Changes in Ancient Iranian Islamic Cities, Case Study: Kashmar, Iran

چکیده [English]

Abstract
The way of thinking about the world, and social, cultural and political conditions had shaped the urban structure and identity of Iranian cities. The structure of cities has been incredibly changed during history; therefore, analysis of the spatial structure of the city and identification of identity elements are crucial. Torshiz (Kashmar), dating back to the 2000s with history of the residence of People of the Parthian Empire, was a city with vicissitude history, found different physical form consciously or unconsciously. The purpose of this article is to investigate the structural and identity changes of Kashmar from the Zoroaster era to date, and identify the city elements important in the urban structure. This research has historical content based on with descriptive-analytical and interpretive research method. The general approach is based on the analysis and study of the impact of historical events on the spatial structure and elements. The results are the identification of the main and secondary structure of the city and emphasizing the city center as an integral combination of master mosque, bazaar, seminary, caravanserai and commercially active edges, and it is proposed to preserve and redevelop them to promote identity in the new developments of Kashmar.
Key Words: City Structure, Identical Elements, Historical Changes, Ancient Iranian Islamic City, Kashmar City