پیامدهای سیاسی جدایی هرات بر منطقه خراسـان در عصر قاجـار

نوع مقاله : جغرافیای تاریخی خراسان بزرگ

نویسندگان

1 کارشناس ارشد تاریخ ایران بعد از اسلام دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشیار و عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

ازجمله موضوعات حائز اهمیت در تاریخ معاصر ایران، تأثیر جدایی هرات به‌واسطه قرارداد صلح پاریس (1273ق/ 1857م) بر اوضاع سیاسی منطقه خراسان طی چند دهه بعد از آن محسوب می­گردد. بر این اساس پژوهش حاضر تلاش دارد تا با استفاده از روش پژوهش‌های تاریخی و بر اساس اسناد و مدارک و شواهد تاریخی، به این پرسش پاسخ دهد که جدایی هرات از نگاه سیاسی چه اثراتی بر منطقه خراسان داشته است؟ یافته­های پژوهش باوجود کمبود منابع در این زمینه و مبتنی بر نگاه جزئی‏نگر و با رویکردی توصیفی-تحلیلی، حاکی از آن است که مهم‏ترین تأثیر، تاخت و تاز ترکمن‏ها به خراسان و ایجاد ناامنی در آن منطقه بود که در پی آن قسمت‏های مختلف خراسان مبدل به عرصه غارت ترکمانان شد و امنیت و آرامش آن سلب گردید. همچنین نقش جدایی هرات بر مرزبندی جنوب خراسان و تأثیر انعقاد معاهده صلح پاریس بر انعقاد معاهده آخال به‌عنوان دیگر پیامدهای سیاسی جدایی هرات بر منطقه خراسان محسوب می‏گردد که در این پژوهش مورد واکاوی قرار گرفته است.

عنوان مقاله [English]

The Political Consequences of Hirat Separation on Khorassan District in Qajar Era

چکیده [English]

One of the outstanding issues in Contemporary History of Iran, is the effect of Hirat separation (from Khorasan Province) based on Paris Peace Treaty (1273Lunar /1858A.D) on the political situations of Khorasan district through decades afterwards. So, this study tries to answer the following question” " What effects had this separation had on Khorasan district from the political viewpoints". To anwere this question, historical methodology through historical documents and evidence is employed . Despite the lack of resources in this regard and just based on specific details and analytical _descriptive approach, the findings of the study suggest that the most important consequence is the invasion of Torkman tribes to Khorasan, causing insecurity in this district which led to looting of different parts of Khorasan by Torkman tribes and endangered and security of the region . In addition, the effect of Hirat separation on the bordering of the South of Khorasan and the effect of Paris Peace Treaty on Akhal agreement is regarded as the other political consequence which is studied in this research.
Keywords: Khorasan, Hirat, Qajar era, Paris Peace Pact, boederment